Knowing that all things must come to an end

This time, let’s start with an insight that’s usually perceived as rather gloomy: we will all eventually die. Sooner or later The Big Release arrives. A simple truth and for many something like a platitude.

Centuries ago the phrase “Memento Mori” was propagated: Latin for remember you must die or be aware of your mortality. This was mainly used as a (religious) argument to lead a sober and proper life, so as to assure a place in paradise in the afterlife. Nowadays, more and more people see this way of thinking as old-fashioned and assume that we have to make the best of our – one and only – life. Death is seen as the final end of everything: the end of our existence (in every conceivable form).

Perhaps this modern way of thinking stems from the fact that, in our society, we’re inclined to neglect thoughts about death. Of course it’s understandable that we’d like to focus more on what’s living and vibrant, rather than on what’s arduous and/or dying. We’d rather have fun and enjoy ourselves, instead of having to grieve and trying to let go. We all celebrate the birth of a life extensively, plus all the following birthdays, but the fact that each life has to have an end is something we usually find difficult to accept. We do not know what happens to ourselves exactly after death; it’s this realization that makes us uncertain. And uncertainty is increasingly seen in today’s society as an undesirable part of our existence.

So we’d rather not deal with death, until we are forced to face it. When this happens, the emotional impact can be quite deep. Of course it’s a dramatic event if someone dies prematurely – for example by an illness or an accident. A lot of time and support is needed for the grieving process and to accept the loss. But even if someone dies of a natural cause like old age, it can be very difficult for the people that are being left behind.

Farewell and letting go are themes that occur every now and then in a lifetime. They form an integral part of our existence, so why isn’t this a permanent part of our education? We should be better informed on these subjects. Of course there will always be situations you cannot be prepared for, simply because you’ll only know how it really feels when you’re experiencing it yourselves. But we are able to realize (and we could try to accept) that these things are an unmistakable part of life. Not an easy task, yet one from which we can benefit for the rest of our lives.

And strange as it may sound: the end of a life could also be an inspiration to us. This is the moment we can use to reflect on questions like: “what gives real meaning to our lives? What do we find important in our lives, and why? Do we actively integrate these important things in our life, and if not, why not? What did we want to achieve in life, and why?  Did this come true? If not, why not? What do we still want to achieve in our lives, and why?”

The answers to above questions may sometimes lead to a new direction in life. And so we find that an uncomfortable topic like death can also be enriching.

Dutch version: 

Het effect van eindigheid

Laten we een keer beginnen met een inzicht wat doorgaans als negatief wordt ervaren: we gaan allemaal uiteindelijk dood. Vroeg of laat arriveert Het Grote Loslaten. Een simpele waarheid en voor velen een dooddoener.

Al eeuwen geleden werd het Memento Mori gepropageerd: gedenk te sterven of wees bewust van je sterfelijkheid. Dit werd indertijd vooral (vanuit het geloof) gebruikt als argument voor een sober en deugdelijk leven, met als vooruitzicht een plek in het paradijs in het hiernamaals. Tegenwoordig laten meer en meer mensen deze gedachte los en gaan ervanuit dat we er het beste van moeten maken tijdens dit – eenmalige – leven. De dood wordt hierbij gezien als het definitieve einde van alles, oftewel het einde van ons bestaan in welke vorm dan ook.

Wellicht komt het onder andere door deze insteek dat we vandaag de dag geneigd zijn om gedachten aan de dood weg te drukken. Natuurlijk is het niet vreemd dat we ons eerder willen richten op het levende, het bruisende, in plaats van op het moeizame, het stervende. Liever leuk en genieten, dan verdriet en loslaten. We vieren uitgebreid het begin van een leven en van alle verjaardagen, maar dat het leven een vanzelfsprekend einde heeft, vinden we meestal moeilijk te aanvaarden. Daarnaast weten we nog steeds niet wat er precies met ons gebeurt na het sterven, en deze realisatie maakt onzeker. En onzekerheid wordt in onze moderne maatschappij steeds meer gezien als een ongewenst onderdeel van ons bestaan.

We houden ons dus liever niet met de dood bezig, totdat we ermee geconfronteerd worden. De emotionele impact kan dan behoorlijk diep zijn. Zo is het natuurlijk dramatisch als iemand voortijdig overlijdt, bijvoorbeeld door een ziekte of een ongeluk. Er is dan veel tijd en steun nodig om te rouwen en het verlies te verwerken. Maar ook het ‘natuurlijke’ sterven door ouderdom valt voor vele nabestaanden zwaar.

Loslaten en afscheid nemen zijn thema’s die van tijd tot tijd in een leven voorbijkomen. Ze vormen een integraal onderdeel van ons bestaan, dus waarom is dit geen vast aspect van ons leerproces? We zouden beter voorgelicht kunnen zijn, al zijn er situaties denkbaar waar je je moeilijk op kunt voorbereiden, simpelweg omdat je pas weet hoe het voelt als je het echt meemaakt. Maar we kunnen ons wél realiseren (en proberen te accepteren) dat deze zaken bij het leven horen. Geen gemakkelijke opgave, maar wel eentje waar we de rest van ons leven profijt van kunnen hebben.

En hoe vreemd het ook mag klinken: een levenseinde kan ons ook inspireren. Dit zijn momenten die we kunnen gebruiken om stil te staan bij vragen als: welke zaken geven daadwerkelijk betekenis aan ons leven? Wat vinden we belangrijk in ons leven en waarom? Doen we hier actief iets mee en zo nee, waarom niet? Wat wilden we vroeger bereiken in het leven, en waarom? Is datgene wat we wilden bereiken uitgekomen? Zo nee waarom niet? Wat willen we nog bereiken in ons leven en waarom?

Vragen waarvan de antwoorden een nieuwe richting aan een leven kunnen geven. Zo kan een ongemakkelijk thema als de dood ook een leven verrijken.

Franklin Heilbron, blogger and spiritual life coach, lives and coaches in Amsterdam (The Netherlands). He loves life, loves people, hugely enjoys intelligent conversations, and can be deeply moved by beautiful sounds and images.

More from the Blog